Slachtoffer of Dader, of allebei?

door | 21 jun 2024

De laatste tijd heb ik veel gewerkt met het Slachtoffer, Dader, Redder Driehoeksmodel in verschillende settings.

Ik zou graag willen dat je er eens naar kijkt om te zien of je hier iets in herkent.

Waar stap je in? Wat is je patroon? Is dit bewust of onbewust?

De enige manier om los te komen van de dynamiek van dit fascinerende model is om er helemaal uit te stappen! Hoe doe je dat?

 Het model werd voor het eerst ontwikkeld door een gerespecteerde psychiater, Stephen Karpman in 1968. Hij noemde het de Dramadriehoek. Lynne Forrest ging er verder mee en werkt er al mee sinds de jaren 70 en noemt het de slachtofferdriehoek. Het model onderzoekt de dynamiek tussen drie archetypes: Slachtoffer - Dader - Redder, en werpt een licht op de omstandigheden en de programmering in de vroege kindertijd die tot deze rollen leiden en waarom ze zo met elkaar verbonden zijn. Karpman plaatste deze drie rollen op een omgekeerde driehoek en beschreef ze als de drie aspecten of uitdrukkingen van het slachtoffer dat onderaan staat en omhoog kijkt. Het maakt niet uit waar we de driehoek binnengaan, het slachtoffer is waar we eindigen, zeggen ze. Ieder mens heeft een primaire of meest vertrouwde rol - wat Lynne haar "uitgangspositie" noemt, hoe we aan de haak geslagen worden. Hoewel we allemaal een rol hebben waarmee we ons het meest identificeren, roteren we, als we eenmaal in de driehoek staan, uiteindelijk door alle posities en ongeacht waar we in de driehoek beginnen, eindigen alle rollen uiteindelijk in het slachtoffer. Het is onvermijdelijk.

Onze startpoort [SG] positie op de driehoek wordt een sterk deel van onze identiteit. Onze onbewuste kernovertuigingen die voortkomen uit vroege familieontmoetingen, worden "levensthema's" die ons voorbestemmen tot de onbewuste keuze van een bepaalde startpoort. We acteren deze driehoeksvervormingen niet alleen in onze relaties met anderen, maar we spelen ze ook intern uit via interne onderdelen. Elke rol heeft zijn eigen taal, overtuigingen en typische gedrag. Elke rol vertegenwoordigt een schaduw van een archetype. Elke rol heeft een verhaal voor zijn specifieke reis rond de driehoek waardoor de wereld en wijzelf worden waargenomen. Alle drie de rollen zijn vervormde uitdrukkingen van positieve kwaliteiten die we als mensen bezitten, maar ontkennen of onderdrukken wanneer we in de driehoek leven.

 We gaan de driehoek in en blijven erin om te vermijden dat we moeilijke gevoelens ervaren. Heling wordt mogelijk wanneer we in staat zijn om die uitdagende gevoelens zoals verdriet, angst, afschuwelijke pijn, woede, angst, kwetsbaarheid, hulpeloosheid... in ons op te nemen en er een thuis voor te vinden: om onszelf toe te staan ze te voelen, ze erkenning te geven, om precies te kunnen traceren hoe ze van binnen voelen, hoe we geactiveerd worden en welke herinneringen, beelden en contexten het in ons naar boven brengt. Als we erin slagen om dit te doen zonder ons te identificeren met de inhoud van de emoties, zonder in de modder te zakken en hun gijzelaar te worden, wordt er iets in ons gereorganiseerd, gestabiliseerd en in staat om los te laten en kunnen we de driehoek verlaten en onszelf bevrijden. De tijd die nodig is om het verleden terug te brengen naar het heden om het trauma te laten versmelten tot integratie, hangt af van het bereiken van een bepaald niveau van veiligheid waar ons zenuwstelsel op wacht. Het belangrijkste hulpmiddel dat we hebben om toegang te krijgen tot diepere lagen van coherentie is vertragen, zodat de energie voldoende ruimte krijgt. Ook belichaamd getuige zijn brengt zorg, zien en voelen samen.

 Ik werk graag met je samen